Infoblad 100 - Bepaling van de bezettingsgraad (klasse)

Bezettingsgraadklasse van cruciaal belang
De bepaling van de bezettingsgraad en daarmee van de bezettingsgraadklasse is dermate belangrijk dat er zonder opgave van de bezettingsgraadklasse niet conform het Bouwbesluit kan worden ontworpen en ook niet aan het Bouwbesluit kan worden getoetst.

Definities/omschrijving
De definities van bezettingsgraad (zie toelichting) en bezettingsgraadklasse (zie toelichting) zijn te vinden in artikel 1.1 lid 6 van het Bouwbesluit:

• Bezettingsgraad van gebruiksoppervlakte = Aantal m2 gebruiksoppervlakte per persoon;
• Bezettingsgraad van vloeroppervlakte = Aantal m2 vloeroppervlakte van een verblijfsgebied per persoon;
• Bezettingsgraadklasse = Klasse die de bezettingsgraad van een gebruiksoppervlakte of de bezettingsgraad van een vloeroppervlakte aan verblijfsgebied aangeeft overeenkomstig tabel 3.

Toelichting 'bezettingsgraad'
De bezettingsgraad geeft aan hoeveel m2 gebruiksoppervlakte of verblijfsgebied per persoon aanwezig is. Er is sprake van een hoge bezettingsgraad als er een kleine oppervlakte per persoon aanwezig is (= veel personen voor de beschikbare oppervlakte); de bezettingsgraad is laag als er een grote oppervlakte per persoon aanwezig is (= weinig personen voor de beschikbare oppervlakte).

Toelichting 'bezettingsgraadklasse'
Om de voorschriften in het Bouwbesluit eenvoudig te houden is gekozen voor een onderverdeling in vijf bezettingsgraadklassen, te weten B1, B2, B3, B4 en B5. Bij bezettingsgraadklasse B1 is er sprake van een hoge bezettingsgraad; bezettingsgraadklasse B5 vertegenwoordigt de laagste bezettingsgraad. Zie tabel 3.

Tabel 3. Bezettingsgraadklassen volgens artikel 1.1 lid 6.

Toelichting tabel 3
Tabel 3 laat zien dat de bezettingsgraadklasse is gedefinieerd voor de gebruiksoppervlakte én voor verblijfsgebieden. Dit onderscheid is gemaakt omdat voor een aantal voorschriften van het Bouwbesluit de bezettingsgraad in relatie tot de gebruiksoppervlakte relevant is (b.v. ter bepaling van het aantal benodigde toiletruimten), terwijl andere voorschriften een relatie leggen tussen bezettingsgraad en verblijfsgebied (b.v. de vereiste breedte van een toegang – in verband met vluchten).

Consequenties
Voor gebruiksfuncties met een hoge bezettingsgraad (b.v. bezettingsgraadklasse B1) geldt in het algemeen dat de eisen zwaarder zijn dan voor gebruiksfuncties met een lage bezettingsgraad (zoals bezettingsgraadklasse B5). Hoe meer personen in een gebouw aanwezig zijn, des te zwaarder de voorschriften.

Aanvrager bepaalt
De bezettingsgraadklasse moet door de aanvrager van een bouwvergunning worden aangegeven. Hiermede legt hij in feite vast voor hoeveel personen een ruimte in een gebouw is bestemd. Daarbij mag hij geen lagere bezettingsgraad opgeven dan toegestaan; de minimale bezettingsgraadklasse per gebruiksfunctie is te vinden in tabel 2 – een samenvatting van de aansturingstabellen, opgesomd in tabel 1); deze aansturingstabellen duiden de bezettingsgraadklassen die niet mogen worden gehanteerd aan met 'nt' (niet toegestaan).

Tabel 1. Voorschriften afhankelijk van bezettingsgraadklasse.

Tabel 2. Minimale bezettingsgraadklasse per gebruiksfunctie.

Uitgangspunt voor het vaststellen van de bezettingsgraadklasse
Voor het bepalen van de bezettingsgraadklasse moet worden uitgegaan van het aantal personen dat normaliter in het gebouw aanwezig is. Anders gezegd: de bezettingsgraad moet overeen komen met het reëel gebruik van het gebouw – dit in verband met de handhaving van de gebruiksvergunning. Er behoeft niet te worden uitgegaan van bijzondere situaties die niet frequent voorkomen, zoals een open dag in een kantorencentrum – want dan zouden alle gebruiksfuncties in de hoogste bezettingsgraadklasse vallen! Voor die dag zelf kunnen echter wel extra veiligheidsmaatregelen nodig zijn.

Instructieve voorbeelden
Als toelichting van de te volgen werkwijze worden twee voorbeelden gegeven:

Voorbeeld 1 (vergunningaanvraag)
In een winkelfunctie met een gebruiksoppervlakte van 1000 m² zullen maximaal ca. 400 personen aanwezig zijn.

• Vraag
  Welke bezettingsgraadklasse moet de aanvrager van de bouwvergunning opgeven?
• Werkwijze
  De hoeveelheid m2 gebruiksoppervlakte per persoon in de winkelfunctie is 1000/400 = 2,5 m². Uit tabel 3 is af te lezen dat bij een oppervlakte van 2,5 m2 per persoon bezettingsgraadklasse B2 van toepassing is.

Voorbeeld 2 (toetsing)
Een kantoorfunctie heeft een gebruiksoppervlakte van 500 m2. Bij de indiening van de bouwaanvraag heeft de aanvrager aangegeven dat bezettingsgraadklasse B4 van toepassing is.

• Vraag
  Hoeveel personen mogen maximaal in de kantoorfunctie aanwezig zijn?
• Werkwijze
  Raadpleeg tabel 3 (zie oplossingsrichting 1). Hieruit blijkt dat bij bezettingsgraadklasse B4 minimaal 12 m2 en maximaal 30 m2 gebruiksoppervlakte per persoon beschikbaar is. Als het maximaal toegestane aantal personen aanwezig is, betekent dit dat de gebruiksoppervlakte per persoon minimaal is: 12 m2. Dit betekent dat bij normaal gebruik maximaal 500/12 = 41 personen in de kantoorfunctie aanwezig mogen zijn (er wordt naar beneden afgerond).