Infoblad 234 - Breedte van nooduitgangen en draairichting van vluchtdeuren

a) Vrije doorgangsbreedte
Om de vrije doorgang te berekenen, moeten de volgende vijf stappen worden gezet.

• Stap 1: Bepaal de vloeroppervlakte van elke verblijfsruimte en van elk verblijfsgebied en rookcompartiment.
• Stap 2: Bepaal de bezettingsgraadklasse van elke verblijfsruimte en van elk verblijfsgebied en rookcompartiment.
• Stap 3: Bereken de minimale vrije doorgang voor verblijfsgebieden en verblijfsruimten.
• Stap 4: Bereken de minimale vrije doorgang voor rookcompartimenten.
• Stap 5: Bepaal de vereiste minimale breedte.

Stap 1: Bepaal de vloeroppervlakte van elke verblijfsruimte en van elk verblijfsgebied en rookcompartiment.
Bij verblijfsgebieden en verblijfsruimten is de vloeroppervlakte maatgevend voor de berekening; bij rookcompartimenten is dat de gebruiksoppervlakte. Het kenmerkende verschil is dat de gebruiksoppervlakte eenduidig is vast te stellen op grond van rekenregels die zijn uitgewerkt in NEN 2580. Omhullende constructiedelen vormen daarbij de begrenzing. De begrenzing van de vloeroppervlakte van een verblijfsgebied of van een verblijfsruimte wordt bepaald door de indiener van het bouwplan en hoeft niet per se samen te vallen met de omhullende constructiedelen. Indien een deel van een ruimte niet voldoet aan de eisen voor een verblijfsruimte respectievelijk verblijfsgebied, kan dat deel van de vloer niet worden meegerekend bij de vloeroppervlakte.

Stap 2: Bepaal de bezettingsgraadklasse van elke verblijfsruimte en van elk verblijfsgebied en rookcompartiment.
Het Bouwbesluit kent vijf bezettingsgraadklassen: B1 t/m B5. De bestemming van een ruimte is van invloed op het aantal mensen dat daar verblijft. Bij het vaststellen van de bezettingsgraadklasse wordt rekening gehouden met het soort ruimte (gebruiksfunctie), het (theoretische) aantal personen en het aantal vierkante meter vloeroppervlakte dat beschikbaar is, zie Bouwbesluit, art. 1.1, lid 6.

Stap 3: Bereken de minimale vrije doorgang voor verblijfsgebieden en verblijfsruimten.
Aan de hand van de oppervlakten en de bezettingsgraadklassen kan aan de hand van Bouwbesluit tabel 2.145.1 in combinatie met art. 2.146, lid 8 worden berekend welke vrije doorgang is vereist voor verblijfsgebieden en verblijfsruimten, zie tabel 1.
Voor deuren die in een rookvrije vluchtroute liggen geldt een minimum breedte van 0,85 m (Bouwbesluit, art. 2167 lid 2) maar ook voor alle andere deuren is uit het oogpunt van bruikbaarheid de minimum breedte op 850 mm gesteld (Bouwbesluit, art. 4.11, lid 1). Uitzondering hierop zijn de deuren van ruimten met een gezondheidszorgfunctie voor aan bed gebonden patiënten. Voor deze deuren bedraagt de minimale vrije doorgang 1100 mm (Bouwbesluit, art. 2.146, lid 15).

Tabel 1. Vrije doorgang voor vluchtuitgangen; minimaal 600 mm breed

bezettings- graadklasse	verblijfsgebied en verblijfsruimte	rookcompartiment
B1	13,75 mm/m2	9,2 mm/m2
B2	5,5 mm/m2	3,7 mm/m2
B3	2,2 mm/m2	1,5 mm/m2
B4	0,92 mm/m2	0,6 mm/m2
B5	0,37 mm/m2	0,2 mm/m2

Stap 4: Bereken de minimale vrije doorgang voor rookcompartimenten.
Uitgaande van de gebruiksoppervlakte kan op grond van art. 2.148, lid 3 van het Bouwbesluit in combinatie met tabel 2.145.2 worden bepaald wat de vereiste vrije doorgangsbreedte is voor een rookcompartiment; zie tabel 1. Ook hier geldt een minimum van 0,85 m per toegang.

Stap 5: Bepaal de vereiste minimale breedte.
De informatie uit stap 3 (vereiste vrije doorgang voor een verblijfsgebied en verblijfsruimte) en stap 4 (idem voor een rookcompartiment) wordt vervolgens vergeleken. Wanneer de berekende vrije doorgang van een rookcompartiment kleiner is dan de vrije doorgang van de in dat compartiment gelegen verblijfsgebieden of verblijfsruimten, is de laatste maat altijd bepalend. Wanneer er twee of meer uitgangen zijn, moeten de vrije doorgangsmaten bij elkaar worden opgeteld. (Het Bouwbesluit spreekt van de totale vrije doorgang van de toegangen.) Wanneer de totaal beschikbare vrije doorgang groter is dan de vereiste vrije doorgang, wordt in principe aan de voorschriften voldaan.

b) Draairichting
Bij het bepalen van de draairichting van deuren die deel uitmaken van een vluchtroute moet eveneens worden gekeken naar verblijfsgebieden en verblijfsruimten enerzijds en naar rookcompartimenten anderzijds. Dit leidt ertoe dat de volgende drie stappen (6 t/m 8) moeten worden doorlopen alvorens kan worden vastgesteld of er voor een deur een dwingende draairichting is.

• Stap 6: Bepaal de draairichting van deuren van verblijfsgebieden en verblijfsruimten.
• Stap 7: Bepaal de draairichting van de deur van een rookcompartiment.
• Stap 8: Bepaal de draairichting.

Stap 6: Bepaal de draairichting van deuren van verblijfsgebieden en verblijfsruimten.
Om de draairichting van deuren te bepalen, zijn dezelfde invoergegevens nodig als voor het bepalen van de vrije doorgangsmaten: de vloeroppervlakte van verblijfsgebieden en verblijfsruimten en de bezettingsgraadklasse van de ruimte. Daarnaast moet de vluchtrichting worden aangegeven. Voor verblijfsgebieden en verblijfsruimten geldt dat een deur met de vluchtrichting mee moet draaien wanneer de op die uitgang aangewezen vloeroppervlakte groter is dan de grenswaarde die aangegeven is in tabel 2.145.1 van het Bouwbesluit (zie ook art. 2.146, lid 9); zie tabel 2.

Tabel 2. De draairichting van een deur hangt af van de oppervlakte van de ruimte die op die deur is aangewezen. Bij overschrijding van de vermelde waarde mag de deur niet tegen de vluchtrichting in opendraaien.

bezettings- graadklasse	verblijfsgebied en verblijfsruimte	rookcompartiment
B1	20 m2	30 m2
B2	50 m2	75 m2
B3	125 m2	187,5 m2
B4	375 m2	450 m2
B5	750 m2	1125 m2

Stap 7: Bepaal de draairichting van de deur van rookcompartimenten.
De draairichting van de deur van een rookcompartiment wordt bepaald aan de hand de gebruiksoppervlakte en de bezettingsgraadklasse van het rookcompartiment. Voor rookcompartimenten geldt dat een deur niet tegen de vluchtrichting in opendraait wanneer de op die uitgang aangewezen gebruiksoppervlakte groter is dan de grenswaarde die aangegeven is in tabel 2.145.2 van het Bouwbesluit (zie ook art. 2.148, lid 4); zie tabel 2.

Stap 8: Bepaal de draairichting.
Ten slotte worden de uitkomsten van stap 6 en 7 met elkaar vergeleken. Wanneer een deur op grond van de eisen voor verblijfsgebieden en verblijfsruimten niet tegen de vluchtrichting mag indraaien, houdt dit automatisch in dat ook de uitgangen van het rookcompartiment waarin dat verblijfsgebied of die verblijfsruimte ligt, niet tegen de vluchtrichting mogen indraaien.