Infoblad 284 - Gelijmde baksteen in tegelverband

Het voorkomen van scheurvorming in een tegelverband van gelijmde baksteen.

OPLOSSINGSRICHTINGEN

5 Stappen

De volgende ontwerpaspecten zijn van belang bij het toepassen van gelijmde baksteen in een staand of liggend tegelverband.

  • Aanbrengen van (speciale) wapening in de lintvoegen.
  • Gebruik van lijmmortel in zowel de lintvoegen als in de stootvoegen.
  • Verspringend aanbrengen van ankers (van roestvast staal).
  • Keuze voor een liggend of een staand tegelverband.
  • Eisen aan de maatvoering.

    • 1. Aanbrengen van (speciale) wapening in de lintvoegen
    Bij een tegel- of stapelverband ontbreekt een verband tussen de stenen. Om dit gemis te compenseren is het aan te bevelen in de lintvoeg een wapening van roestvast staal aan te brengen (type 1.4301 of AISI 304). Op de tekening is het principe weergegeven van een lintvoegwapening voor zowel een liggend als een staand stapelverband.

    2. Gebruik van lijmmortel in zowel lint- als stootvoegen
    Het gebruik van lijmmortel in zowel de lintvoegen als in de stootvoegen verhoogt de sterkte van het metselwerk. Eisen aan lijmmortels zijn opgenomen in Beoordelingsrichtlijn 1005. Het College van Deskundigen van het Instituut voor Keuring en Onderzoek van Bouwmaterialen (IKOB) heeft in 2000 aanvullende eisen gesteld aan lijmmortel voor baksteen in gevels.

    3. Verspringend aanbrengen van ankers (van roestvast staal)
    Vanwege de geringe breedte van de voegen is het verstandig platte spouwankers in roestvast staal te gebruiken (type 1.4401 of AISI 316 A4) en deze verspringend aan te brengen (zie tekening).

    4. Keuze voor een liggend of een staand tegelverband
    Het tegelverband kan zowel liggend als staand worden toegepast (zie tekening).

    5. Eisen aan de maatvoering
    Een aantal baksteenfabrikanten brengt tegenwoordig bakstenen op de markt met een aanzienlijk kleinere maattolerantie dan is toegestaan volgens NEN 2489. Het betreft meestal strengpersstenen die speciaal zijn ontwikkeld om te lijmen. Bij het toepassen van dergelijke bakstenen kan worden gerekend op een gemiddelde breedte van de stootvoeg van 5 mm.

    Omhoog ^

    ACHTERGROND

    Gelijmde bakstenen worden meestal in een tegelverband gestapeld. Dat wil zeggen dat de stootvoegen doorlopen, net zoals bij tegelwerk. Een buitenblad van gelijmde baksteen wordt met ankers aan de achterconstructie bevestigd. Bij een horizontale belasting, bijvoorbeeld door wind, ontstaan buigende momenten in het puntvormig verankerde metselwerk. Metselwerk met een verband tussen de stenen is goed in staat deze belasting op te nemen. Echter in een gelijmd tegel- of stapelverband overlappen de stenen elkaar nergens, zodat er géén verband aanwezig is. Bovendien is bij dit type verband de hechting in de stootvoegen – die in elkaars verlengde liggen – over het algemeen minder dan die in de lintvoegen. Daardoor neemt de kans op scheurvorming in de stootvoegen toe. De gevolgen van het ontbreken van een verband kan worden gecompenseerd door:

    • het aanbrengen van een wapening in een aantal lintvoegen;
    • de ankers te laten verspringen;
    • het gebruik van een lijmmortel.

    Om corrosie(problemen) te vermijden, wordt aanbevolen om voor zowel de ankers als voor de wapening in de lintvoegen roestvast staal te nemen.

    Omhoog ^

    AANDACHTSPUNTEN

    • Bij het gebruik van lijmmortel is het aan te bevelen een wapening toe te passen die speciaal voor dit doel is ontwikkeld.
    • Pas bakstenen toe met een kleinere maattolerantie dan gebruikelijk is (± 2 mm). Dit voorkomt een te grote variatie in de breedte van met name de stootvoegen. Sommige baksteenfabrikanten brengen speciaal voor lijmwerk stenen met een kleine tolerantie op de markt.
    • Pas zes spouwankers per vierkante meter toe, in plaats van de gebruikelijke vier spouwankers per vierkante meter. Laat deze ankers ten opzichte van elkaar verspringen. Gebruik daarvoor spouwankers in roestvast staal (type 1.4401 of AISI 316 A4).
    • Gebruik uitsluitend een lijmmortel met een KOMO Attest-met-Productcertificaat conform Beoordelingsrichtlijn 1005. Verwerk deze mortel volgens de daarin van toepassing verklaarde richtlijnen.
    Omhoog ^

    OVERIGE INFORMATIE

    • Stootvoegloos metselwerk, NKB-infoblad 8, Velp 2004.
    • Stapel- of tegelverband in baksteenmetselwerk, NKB-infoblad 10, Velp 2004.
    • N.W. Schellinghout, Verlijmen van baksteen, NKB-publicatie B6, De Steeg 2001.
    • Handboek gevels, hoofdstuk B 4200 (Metselwerk. Ontwerpaspecten), uitgave SDU, Den Haag 2002.
    • Stootvoegloos lijmen en metselen van baksteen, SBR-infoblad 140, Rotterdam 2003.
    • Beoordelingsrichtlijn 1005 (Lijmmortels voor baksteen, kalkzandsteen, betonsteen en cellenbeton), uitgave IKOB, Houten 1999 (met aanvulling, 2004).
    Omhoog ^
    SBR, prettig kennis te maken.