Infoblad 436 - Geluidhinder door installaties binnen eigen woning

Om dit probleem op te lossen worden de volgende vier vragen beantwoord:

• Stap 1: vaststellen toetskader
• Stap 2: vaststellen situering opstelplaats installaties
• Stap 3: bouwkundige praktische consequenties voor het ontwerp
• Stap 4: installatietechnische praktische consequenties voor het ontwerp

1. Vaststellen toetskader
Het installatiegeluid in woningen, veroorzaakt door de ‘eigen’ installatie, is nog niet in het Bouwbesluit geregeld. Voor de aanvraag van een bouwvergunning is installatiegeluid dat wordt veroorzaakt door de ‘eigen’ installatie daarom niet relevant.

Wel wordt in de praktijk vaak gebruik gemaakt van de GIW/ISSO publicatie 2008 om zodoende een hoger comfortniveau te realiseren in de woning.

De GIW/ISSO publicatie 2008 stelt in het specificatieblad 4.1-1 en 4.1-2 eisen aan het maximaal geluidsniveau in een verblijfsruimte ten gevolge van installaties in de eigen woning (L_I;A). Deze eisen zijn afhankelijk gesteld van het type installatie. Controle van de geluidsniveaus moet plaatsvinden door middel van metingen conform NEN 5077 'Geluidwering in gebouwen - Bepalingsmethoden voor de grootheden voor geluidwering van uitwendige scheidingsconstructies, luchtgeluidisolatie, contactgeluidisolatie, geluidniveaus veroorzaakt door installaties en nagalmtijd'.
Het is van belang vast te stellen of het ontwerp getoetst moet worden aan een eis uitgedrukt in L_I;A;k of L_I;A of aan beide. Dit heeft invloed op de benodigde voorzieningen. Hierbij geldt voor het karakteristieke geluidsniveau L_I;A;k een verblijfsgebied met een gestandaardiseerd volume van 25 m³. De L_I;A geldt voor een verblijfsruimte waarbij het werkelijke volume wordt gehanteerd:

L_I;A;k = L_I;A + 5 log (V/V0) (waarbij V0 = 25 m³)

Beide methoden gaan uit van een referentie nagalmtijd van 0,5 s.

2. Situering opstelplaats installatie
Om het geluidsniveau in verblijfsruimten te beperken moet de installatie in een aparte ruimte worden geplaatst of op een verdieping zonder verblijfsruimte. Het is echter niet zonder meer mogelijk de installatie op een open zolder of in een aparte ruimte rechtstreeks uitkomend op een verblijfsruimte op te stellen. Over het algemeen geldt dat minimaal twee deuren tussen de opstelruimte en de verblijfsruimte aanwezig moeten zijn. Bij voorkeur moet men de opstelruimte niet direct aan een verblijfsruimte laten grenzen.
De ideale situatie (afhankelijk van het type installatie) voor de afmetingen van een opstelruimte zijn 1,5 x 1,5 m¹ of 2,0 x 1,0 m¹. Dit om te zorgen dat een goede montage van de installatie mogelijk is en dempers goed recht en met voldoende lengte aangebracht kunnen worden, en om te voorkomen dat door te korte kanalen te veel weerstand in de kanalen ontstaat.

3. Bouwkundige praktische consequenties voor het ontwerp
De bouwkundige voorzieningen die benodigd zijn om te voldoen aan de gestelde eisen zijn afhankelijk van:

• De soort installatie en dus de geluidsproductie van de installatie zelf (kastuitstraling). Hierbij moet men van de ontwerpstand uitgaan, waarbij men aan de minimum eisen conform het Bouwbesluit voldoet.
• De toe te passen roosters en kanalen en situering hiervan.
• Opstelling/bevestiging van de installatie.

Bouwkundige beperking indirecte geluidsoverdracht
De indirecte geluidsoverdracht is afhankelijk van de woningindeling. Men moet met de volgende bouwkundige voorzieningen rekening houden:

Opstelruimte:

• Toegangsdeur met een dikte 38 mm.
• Indien de opstelruimte op dezelfde verdieping is gesitueerd: vier-zijdige kierdichting (o-profiel, indrukking 3,0 mm). Spleet onder de deur ten behoeve van de ventilatie is niet mogelijk. Eventueel kan men gebruik maken van een geluidsdempend rooster.
• Indien de opstelruimte op een andere verdieping is gesitueerd: drie-zijdige kierdichting (o-profiel, indrukking 3,0 mm). Spleet onder de deur ten behoeve van de ventilatie is mogelijk.

Indien de opstelplaats direct aan een verblijfsruimte grenst, is het aan te raden deze scheidingswand (waar geen installatie tegen is bevestigd) uit te voeren in minimaal 100 mm kalkzandsteen. Indien een lichtere wandconstructie wenselijk is, is een aanvullend onderzoek benodigd.

Verblijfsruimte:

• (standaard) toegangsdeur met stalen kozijnen;
• eventueel bovenlicht met 4 mm enkel glas, rondom gekit;
• drie-zijdige kierdichting (o-profiel, indrukking 3 mm) en een spleet onder de deur ten behoeve van de ventilatie.

Bouwkundige beperking directe geluidoverdracht
Ontwerpaanbevelingen om de directe geluidsoverdracht door trillingen te beperken zijn:

• wandmontage aan een wand met een massa van minimaal 200 kg/m² (bij voorkeur de bouwmuur);
• geen bevestiging aan de directe scheidingswand tussen opstelplaats en verblijfsruimte;
• trillingsvrije bevestiging;
• flexibele aansluiting van kanalen aan de units.

4. Installatietechnische praktische consequenties voor het ontwerp
Vooral de toepassing van warmtepompen, wtw-installaties en mechanische ventilatieboxen leiden in de praktijk tot problemen. Betreffende de installatie moet men de volgende ontwerprichtlijnen aanhouden (afhankelijk van de toe te passen installatie) om het geluidsniveau ten gevolge van de installatie in verblijfsruimten te beperken:

• beperk de systeemweerstand tot maximaal 150 Pa;
• deel het kanaalsysteem op in meerdere strengen;
• houdt een debiet aan van maximaal 50 m³/uur voor een toevoerventiel;
• houdt een debiet aan van maximaal 75 m³/uur voor een afvoerventiel;
• een overcapaciteit van minimaal 10 procent voor de ventilator;
• pas een geluidsdemper toe van > 1.200 mm (op basis van een akoestische slang) voor de toevoerkanalen;
• pas een geluidsdemper toe van > 1.000 mm (op basis van een akoestische slang) voor de afvoerkanalen.