Infoblad 382 - Leges voor bouwvergunning

Iedere gemeente stelt een eigen Legesverordening op, waarin de hoogte van de leges wordt vastgelegd. Daardoor kan de hoogte van de leges voor een bepaalde vergunning per gemeente verschillen.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geeft een Model-legesverordening uit. Deze Model-legesverordening is niet een document dat een gemeente één op één kan overnemen, zoals de Model-bouwverordening. Een gemeente is ook niet verplicht de Legesverordening volgens dit model op te stellen.
Voor de hoogte van leges gelden regels. Zo moet de gemeente ramingen maken van de opbrengsten uit de leges en van de kosten voor de verlening van de vergunningen, toestemmingen en diensten waarvoor die leges worden opgelegd. De baten mogen niet hoger zijn dan de kosten. De gemeente mag via de leges dus geen winst maken (artikel 229b, eerste lid van de Gemeentewet).
De gemeente mag legesinkomsten uit de ene vergunning gebruiken om de kosten te dekken voor een ander vergunningtype, dat niet kostendekkend is. Zo mogen dus de leges voor reguliere bouwvergunningen gedeeltelijk de kosten dekken voor het toetsen van aanvragen om lichte bouwvergunningen. De leges voor een bepaalde vergunning hoeven dus niet precies in overstemming te zijn met de hoeveelheid werk die de gemeente daarvoor verricht. Maar op grond van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur moet er wel enige relatie zijn tussen de hoogte van de leges en de te verrichten werkzaamheden.

Een gemeente kan kiezen uit verschillende mogelijkheden als grondslag voor de hoogte van de leges. Bij een bouwvergunning bijvoorbeeld de oppervlakte van het bouwwerk, de bouwkosten of de uren dat de gemeente heeft gewerkt aan de vergunning. Behalve een variabel bedrag kan leges ook een vast bedrag zijn met eventueel een categorie-indeling. Meestal hanteren gemeenten bij de aanvraag om bouwvergunning de bouwkosten als uitgangspunt voor de berekening van de leges.

Gebruikt de gemeente de bouwkosten als uitgangspunt voor de berekening van de leges bouwvergunning, dan moeten die kosten nauwkeurig en eenduidig worden bepaald. Hoe dat moet, staat in de Bijlage van het Biab (Besluit indieningsvereisten aanvraag bouwvergunning) (in de toelichting op paragraaf 1.1, onderdeel g):

‘Tot de bouwkosten worden niet gerekend de grondkosten (omvattende de verwervingskosten van het terrein, de kosten van infrastructurele voorzieningen en de kosten van het bouwrijp maken), de inrichtingskosten (zoals bedrijfsinstallaties en -apparatuur) en de bijkomende kosten (waartoe onder andere behoren de architecten- en de adviseurshonoraria, kosten voor grondonderzoek, verzekeringen, omzetbelasting en andere heffingen).

Tot de bouwkosten behoren echter wel de kosten van de verwarmingsinstallatie, liften, roltrappen en dergelijke, althans voor zover deze installaties behoren tot de normaal te verwachten inrichting van het betrokken bouwwerk en dus bijvoorbeeld niet zijn aangebracht in verband met bedrijfsinstallaties en -apparatuur.

De bouw- en materiaalkosten moeten marktconform worden opgegeven, ook wanneer een deel van de werkzaamheden door middel van zelfwerkzaamheid wordt uitgevoerd.’

In de meeste legesverordeningen is opgenomen dat leges verschuldigd zijn op het moment dat een aanvraag om vergunning in behandeling wordt genomen. Door de Hoge Raad is al verschillende malen uitgesproken dat het in behandeling nemen van een aanvraag kan worden gezien als een dienst in de zin van de Legesverordening. Wordt de vergunning geweigerd, dan is de aanvraag wel in behandeling genomen en zijn er dus leges verschuldigd.
Bij een vergunning die van rechtswege is ontstaan (dus door overschrijden van de termijn, zie SBR Infoblad 392 ‘Behandeling aanvraag bouwvergunning’) is leges verschuldigd als de gemeente de aanvraag in behandeling heeft genomen. Heeft de gemeente de aanvraag nog niet in behandeling genomen en dus niets gedaan aan de toetsing van de vergunningaanvraag, dan is het heffen van leges niet redelijk. Wanneer de gemeente dan wel leges zou heffen, is dit in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.