Infoblad 324 - Verwerken van gipsplaatsystemen op de bouwplaats

De verwerkingsvoorschriften voor gipsplaatsystemen hebben betrekking op de volgende vier punten:

1. Klimatologische omstandigheden op de werkvloer
Door natte werkzaamheden – zoals het aanbrengen van een dekvloer – stijgt de relatieve vochtigheid van de lucht in een ruimte. Deze werkzaamheden worden dan ook bij voorkeur uitgevoerd vóór het monteren van de wanden en de plafonds. Na het uitvoeren van natte werkzaamheden moet de ruimte daarom altijd eerst voldoende worden geventileerd.
Voor het verwerken van gipsplaatsystemen op de bouwplaats gelden de volgende voorschriften:

• Het gebouw moet winddicht, waterdicht en opgeruimd zijn.
• De temperatuur tijdens de montage en tijdens het afvoegen van wanden of plafonds bedraagt minimaal 5 °C en de relatieve luchtvochtigheid bedraagt minimaal 40% en maximaal 80%. Tijdens het afvoegen wordt een minimale temperatuur van 10 °C aanbevolen.
• Ruimten mogen niet snel en extreem worden opgewarmd, omdat hierdoor spanningsscheuren kunnen ontstaan. De naden tussen de gipsplaten mogen pas worden afgevoegd wanneer grote vormveranderingen van de platen niet meer te verwachten zijn.
• Warme of hete lucht mag niet rechtstreeks tegen de platen worden geblazen.
• Na het monteren en afvoegen van wanden of plafonds moet een langdurige blootstelling aan vocht worden vermeden.

2. Materiaal en opslag
Een onzorgvuldige opslag en het intrekken van vocht leiden beide tot vervormingen (zoals kromtrekken of blijvende doorbuiging) van de platen. Een strak eindresultaat wordt daardoor moeilijk bereikbaar. De volgende voorschriften moeten daarom worden nageleefd:

• Gipsplaten en toebehoren (zoals voegmateriaal en papierband) moeten tijdens de opslag tegen vocht worden beschermd.
• Het is aan te bevelen om gipsproducten (met name gipsplaten en voegmateriaal) in het gebouw op te slaan.
• Om schade (vervormingen, breuk) te voorkomen moeten gipsplaten op een vlakke droge ondergrond worden opgeslagen, bij voorkeur op houten regels met een onderlinge afstand van ongeveer 0,35 meter.
• Bij de opslag van de platen moet rekening worden gehouden met de draagkracht van de vloer.
• Isolatiemateriaal en achterhout (bijvoorbeeld multiplex voor het bevestigen van zware voorwerpen; denk aan een wastafel) moeten droog worden opgeslagen en droog worden verwerkt.

3. Montage
Voor de montage van gipsplaatsystemen op de bouwplaats gelden de volgende voorschriften:

• Aanwezige dilataties in de draagconstructie van het gebouw moeten ook in het gipsplaatsysteem worden overgenomen.
• Houdt de maximale plaatlengten en oppervlakken aan die de fabrikant van het gipsplaatsysteem voorschrijft. Bij gebruik van verschillende plaatsoorten in één werk (gipskartonplaat én gipsvezelplaat) bepaalt de plaat met de grootste uitzettingscoëfficiënt de plaats van de dilataties.
• Bij grote sprongen in de plattegrond van plafonds – bijvoorbeeld bij de overgang van een smalle gang naar een brede hal – moet ter plaatse altijd worden gedilateerd.
• Ter plaatse van kozijnen en sparingen moet worden beoordeeld of er extra maatregelen nodig zijn, zoals ravelingen, verstevigingen. Er moet altijd worden ‘gevlagd’. Een vlag is een plaat die eindigt tegen een kozijn of een sparing en die tevens boven of onder het kozijn doorloopt.
• Houd met de detaillering en uitvoering van het gipsplaatsysteem rekening met de vervorming van het gebouw of van de aansluitende bouwdelen.
• Aansluitingen tussen verschillende materialen geven altijd kans op scheuren, afhankelijk van de klimatologische omstandigheden.
• De opbouw van de beplating moet aan beide zijden van een wand gelijk zijn.
• Wanden mogen niet aan alle zijden strak worden opgesloten. Wandaansluitingen tegen het dak moeten flexibel worden uitgevoerd.

4. Voegafwerking
De te kiezen afwerking van de voeg hangt af van het type kantafwerking van de platen. Onderscheiden worden afgeschuinde langskanten, kopse kanten en overige kanten.

Afgeschuinde langskanten
Voor zowel gipskartonplaten als gipsvezelplaten worden platen met afgeschuinde kanten het meest gebruikt. Als wapening voor de naden zijn drie verschillende wapeningsbanden verkrijgbaar. In volgorde van sterkte zijn dat:

• papierband;
• glasvlies;
• zelfklevend gaasband.

Kopse kanten
De voegafwerking van kopse kanten is bij gipskartonplaten anders dan bij gipsvezelplaten.

• Gipskartonplaten hebben een gesneden rechte kant, een afgeschuinde kant óf een gesneden facetkant (schuine kant). Als wapening voor de naden zijn dezelfde wapeningsbanden verkrijgbaar als voor afgeschuinde langskanten.
• Gipsvezelplaten hebben een afgeschuinde of een rechte kopse kant. Bij afgeschuinde kopse kanten wordt een wapeningsband gebruikt (zie afgeschuinde langskanten). Rechte kanten worden zonder wapening uitgevoerd volgens de lijmvoegmethode of volgens de gipsvoegmethode.

Overige kanten
Alle overige typen plaatkanten moeten worden afgewerkt volgens de voorschriften van de fabrikant. Denk daarbij aan gezaagde of gesneden rechte kanten, gezaagde of gesneden facetkanten, halfronde afgeschuinde kanten (hrak) en halfronde kanten (hrk).