Infoblad 151 - Vloerafwerking van natuursteen: verkleuringen

Gebruik bij lichtgekleurde natuursteen bij voorkeur een witgekleurde lijm. Dit voorkomt het eventueel doorschijnen van de lijm.

Juiste cementkeuze voor speciebed en voegmateriaal

Voor lichtgekleurde natuursteen: Volgens onderzoek door het (Belgische) WTCB geeft wit cement (CEM I LA) het minste risico. In Duitse onderzoeken komt veelal trascement (CEM IV) als beste uit de bus. In Nederland wordt veel gewerkt met trascement, waarmee langdurig goede ervaringen zijn opgedaan. Voordeel van dit cementtype is dat het in verhouding meer vrije kalk bindt en de alkaliteit vermindert.
Voor niet-lichtgekleurde en niet-verkleuringsgevoelige steensoorten: ook Portlandcement (CEM II) kan worden gebruikt.
Gebruik geen hoogovencementen (CEM III) of composietcementen (CEM V).

Juiste zandkeuze voor speciebed en voegmateriaal

Zand moet zo min mogelijk stoffen bevatten die verkleuringen kunnen veroorzaken, zoals organische bestanddelen en (ijzer)zouten. NEN 5905 noemt grenswaarden. Met een proef (NEN 5919) is eenvoudig en snel een indruk te krijgen van de hoeveelheid organische bestanddelen.
Volgens onderzoek door het (Belgische) WTCB beperkt wit gewassen zand de kans op verkleuringen. Voor zover bekend is dat vooral in België; verkrijgbaar. In Nederland wordt normaliter gewassen rivierzand of zilverzand gebruikt.
Gebruik verpakt zand. Los gestort zand kan gemakkelijk verontreinigd raken.

Juiste toeslagstoffenkeuze voor speciebed en voegmateriaal. Toeslagstoffen voor specie (waterretentiemiddel, kunststofdispersie, acrylharsen, plastificeerders, luchtbelvormers, versnellers, vertragers en luchtbindmiddelen zoals kalk) mogen geen vlekken of verkleuringen van de natuursteen veroorzaken. Gebruik bij voorkeur geen kalk; dit vergroot de kans op uitbloeiingen. Vraag de geschiktheid van toeslagstoffen bij voorkeur na bij de fabrikant. Maak bij twijfel een proefstuk.

Gebruik voor wapeningsnetten in dekvloeren, of als bevestigingspunt voor vloerverwarmingsleidingen, vooral bij lichtgekleurde steensoorten een gegalvaniseerd net. Bij vezelwapening zijn alleen kunstofvezels toegestaan. Metalen vezels kunnen namelijk corroderen, wat verkleuringen veroorzaakt.

Zuren en oliën uit kit kunnen tegelranden doen verkleuren. Vraag garanties aan de leverancier en maak bij twijfel een proefstuk.

Het leggen van de steen met een geschikte lijm is minder riskant dan het leggen in een speciebed. Beperk het vochttransport door de natuursteen zo veel mogelijk.

• Folie kan de aanvoer van vocht van onderaf sterk verminderen.
• Zorg bij een fundering op staal dat de vloerconstructie aan de onderzijde waterdicht is, zodat (grond)water niet in de vloer kan dringen. Bij waterbelaste vloeren zijn extra maatregelen nodig:
  • Verminder zo mogelijk de waterbelasting van de vloerconstructie.
  • Verminder de hoeveelheid materiaal waaruit stoffen kunnen vrijkomen die uitbloeiingen, schilferingen, verkleuringen en vlekken veroorzaken. Leg om die reden een waterdichte laag zo hoog mogelijk in de vloerconstructie.

Maatregelen bij het plaatsen van de steen

• Beperk de hoeveelheid overtollig vocht en verontreinigingen.
• Laat een vochtige ondergrond voldoende drogen.
• Verwerk alleen tegels die homogeen droog zijn.
• Gebruik een zo droog mogelijke specie. Gebruik eventueel toeslagstoffen.
• Maak de tegels voor en na het aanbrengen in principe niet nat. Bij droge of warme uitvoeringscondities wordt aangeraden aan de specie een vochtvasthouder (waterretentiemiddel) toe te voegen en buttering-floating ('nat in nat') te werken of een contactlaag (cementpap) aan te brengen voordat de tegel wordt gelegd.
• Werk schoon en verwijder stukjes hout en metaal (spijkers, binddraad) e.d.
• De kans op bruinige vlekken bij lichtgekleurde steensoorten is te verkleinen door de onderzijde van de tegels voor te strijken met een vinyloplossing. Ook een toevoeging aan de specie van polyvinylacetaat (PVA waterreduceerder; 10% van het cementgewicht) werkt goed.
• Verwijder mortelsmetten zo snel mogelijk.

Bij direct afvoegen: bevochtig voor aanvang de voegen niet, behalve bij sterk poreuze steensoorten. In het laatste geval zorgt de verzadiging van de tegelrand ervoor dat er geen voegspecie in de steen kan trekken, die daarbij randverkleuringen zou veroorzaken. Hoewel dit advies haaks staat op het algemene advies om spaarzaam met water om te gaan, maar deze werkwijze heeft zich in de praktijk bewezen. Veeg de vloer na het voegen schoon met droge voegspecie van een gelijke samenstelling als gebruikt voor het voegen. Eventueel kunnen ook zaagsel of houtsnippers worden gebruikt van lichtgekleurde houtsoorten die geen vlekken veroorzaken, zoals vurenhout, zilverspar of populier. Harshoudende soorten of hardhout kunnen verkleuringen veroorzaken. Nasponzen met schoon water. Drogen met een schone, niet-pluizende doek.