Infoblad 354 - Voorkomen van vervuiling van gevels

• Detaillering
• Materiaalkeuze
• Uitvoering
• Aanpassingen

Detaillering
Een zorgvuldig ontwerp en goede uitvoering kunnen lokale problemen van vervuiling voorkomen.

• Voorkom afwisseling van gladde, vrijwel geen vochtopnemende oppervlakken (glas, metalen, kunststoffen) en oppervlakken uit poreuze materialen (baksteen, natuursteen, beton, pleisters).
• Voorkom uitstekende delen die zorgen voor een sterk wisselend reliëf van het oppervlak; dit speelt niet alleen bij balkons of luifels, maar ook bij kleine ornamenten en de schaal van de gehele gevel.
• Voorkom min of meer horizontale vlakken waarover water kan lopen; op horizontale vlakken verzamelt zich al snel meer vuil.
• Voorkom muurdelen waartegen water opspat.
• Vermijdt vrijstaande steens muren zonder muurafdekking.

Selectief vervuilen van natuursteen gevelpanelen onder terugliggend gevelvlak.

Materiaalkeuze
Bouwmaterialen vertonen een grote variatie in eigenschappen. Deze beïnvloeden zowel de gevoeligheid voor vervuiling, als de mate waarin eventuele vervuiling als storend wordt ervaren. Zo kan de vervuiling van een oude baksteengevel als een fraaie ‘patinalaag van ouderdom’ worden beschouwd, terwijl een vervuilde Trespa gevelbekleding een zeer onverzorgde uitstraling heeft. Belangrijke eigenschappen zijn onder andere de poriënstructuur, de vochtopname, de samenstelling en kleur. Een goede afweging bij de keuze van verschillende materialen is van belang. Het is lastig om alleen op grond van de materiaaleigenschappen deze afweging te maken. Een test ter beoordeling van de weerstand tegen vervuiling of biologische aangroei kan hierbij uitkomst bieden.
Afgelopen jaren zijn nieuwe materialen geïntroduceerd die vuilwerend (zouden) zijn. Het gaat hierbij om vermindering van vuilaanhechting door een ruw materiaaloppervlak op zeer kleine schaal (nanoschaal) of door sterk hydrofobe of hydrofiele eigenschappen. Vuil kan daardoor niet hechten en spoelt gelijk weer af. Een fotokatalytisch oppervlak heeft zelfreinigende eigenschappen. Het vaak gepresenteerde ‘lotuseffect’ combineert een ruw oppervlak op nanoschaal met waterafstotende eigenschappen.
Het ontbreekt nog aan algemeen geaccepteerde beproevingsmethoden en beoordelingsprocedures om bovengenoemde claims en de duurzaamheid ervan te verifiëren.

Uitvoering
Tijdens en na de uitvoering kunnen gebouwen vervuilen. Cementsluiers, resten kitmiddel en verfsporen blijven achter. Kalk, gips of sulfaten ontsieren de gevel korte tijd na oplevering als witte uitslag. Netjes werken en voorkomen van overmatig nat worden van metselwerk constructies tijdens de bouw voorkomt deze problemen. Gebruik van cementsluierverwijderaars kan bijdragen aan het ontstaan van bealging. Zorgvuldigheid is hierbij geboden.

Aanpassingen
Een gevel kan na reiniging worden behandeld om opnieuw optreden van vervuiling te voorkomen. Belangrijkste is om de beschikbaarheid van vocht en de wijze waarop dit over de gevel afstroomt aan te pakken. Aanpassing van detaillering biedt een oplossing bij lokale vervuiling. Hydrofoberen beperkt de vochtopname en de aanhechting van vuil. Een specifieke oplossing zijn antigraffiti-coatings. Deze maatregelen zijn gedetailleerd beschreven in onderstaande SBR Infobladen.